Basiskennis

Ontdek de elementary OS desktop en leer hoe je vensters en werkplekken kan gebruiken.

Bureaublad

Het elementary OS bureaublad bestaat uit twee elementen: het paneel en het dock. Je kan de bureaubladachtergrond wijzigen door met een secundaire klik (rechterklik op een muis of met twee vingers tikken op een touchpad). Je kan ook het uiterlijk en gedrag van het bureaubald naar wens instellen in Systeeminstellingen → Bureaublad.

Paneel

Aan de bovenkant van het bureaublad bevindt zich het paneel. Aan de linkerkant is het applicatiemenu, in het midden de datum en tijd en aan de rechterkant zitten de systeemindicatoren.

Applicaties menu

Om apps te openen of te zoeken, selecteer Applicaties op het paneel. Je kan bladeren door je apps door met een muis te scrollen, met twee vingers op een touchpad te swipen, of door de navigatie-puntjes aan de onderkant te gebruiken. Je kan ook de weergave-wisselaar aan de bovenkant gebruiken om te wisselen tussen een rasterweergave en een lijstweergave.

Start met typen in het applicatie menu om naar apps te zoeken op naam of sleutelwoord. Zoeken zal ook acties binnen apps en systeeminstellingen weergeven. Door te zoeken kan je bijvoorbeeld:

• Je apparaat afsluiten of opnieuw opstarten
• Bericht opstellen met Mail
• Open een nieuw incognitovenster in Web
• Voer snel wiskundige operaties uit zoals 23 * 5
• Neem een afdruk van het volledige scherm
• Vind specifieke instellingen zoals Toetsenbord → Indeling → Samenstellingstoets

Om het Applicaties Menu te openen met het toetsenbord, klik gewoon op ⌘.

Datum & tijd

De datum & tijd-indicator in het midden van het paneel geeft de huidige datum en tijd aan. Klik of tik op de datum en tijd om een kalender en agenda met toekomstige activiten weer te geven. Dubbelklik op een dag of selecteer een activiteit om deze in het volledige venster van de Agenda-app weer te geven.

Systeemindicatoren

De systeemindicatoren rechts op het paneel geven de status van uw apparaat weer, zoals netwerkverbindingen, batterij-niveau, geluidinvoer en -uitvoer, meldingen, enz. Selecteer een indicator om meer informatie en gerelateerde acties weer te geven.

Door met de cursor over een indicator te bewegen wordt ook snelinformatie weergegeven en met de middelklik van de muis of met drie vingers de snelkoppeling voor de indicator. Bij voorbeeld:

• Geluid: Stil
• Bluetooth: Zet Bluetooth aan of uit
• Energie: schakel het percentage resterende batterij in het paneel
• Meldingen: schakel de modus Niet Storen
• Sessie: Prompt om af te sluiten

Dock

Aan de onderkant van het bureaublad is het Dock voor snelle toegang tot je favoriete en nu geopende apps.

Om een app aan het dock toe te voegen, sleep je de app vanaf het Applicaties-menu of selecteer je een geopende app met secundaire klik en kies Vastzetten in dock Om een app van het dock te verwijderen sleep je de app naar een lege ruimte op je bureaublad of klik je met de secundaire klik op de app en deselecteer het vinkje Vastzetten in dock Sleep de apps over het dock om ze te herschikken.

Als een app is gemaximaliseerd of overlapt zal het dock standaard verdwijnen in het midden van het bureaublad. Druk je muiscursor tegen het midden-onderste van het bureaublad om het dock tevoorschijn te halen en te gebruiken wanneer het dock niet zichtbaar is.

Je kan de groote en het gedrag van het dock aanpassen in Systeeminstellingen→ Bureaublad → Dock & Paneel.

App-vensters

Wanneer je een app opent, verschijnt diens venster op het bureaublad. Hoewel het precieze ontwerp van verschillende apps kan afwijken, kunnen app-vensters meestal worden gesloten, verplaatst, groter en kleiner worden gemaakt en gemaximaliseerd.

Titelbalk

De meeste apps hebben een titelbalk aan de bovenkant van het venster met de vensterknoppen en acties van de app of navigatie.

Verplaats een venster door op elk punt van de titelbalk te slepen of door AltF7 in te drukken en je muiscursor te bewegen.

Klik met de rechtermuisknop op de titelbalk voor snelle toegang tot venster- en werkbladacties.

Vensterknoppen

De vensterknoppen van een app bevinden zich in de bovenhoeken van de app-venster: links om te sluiten en rechts om te maximaliseren (indien beschikbaar in de toepassing). Een venster sluiten, zal ook de toepassing sluiten. Het kan opnieuw worden geopend via het Menu Toepassingen of het Dock. Als u een venster maximaliseert, wordt het vergroot zodat dit het grootste deel van het bureaublad beslaat, terwijl u toegang blijft houden tot het Paneel en het Dock.

Om te maximaliseren kun je een venster ook naar de bovenkant van het bureaublad slepen of dubbelklikken op de titelbalk en om te de-maximaliseren sleep het venster van de bovenkant of dubbelklik de titelbalk.

Formaat aanpassen

Van de meeste app-vensters kan de grootte gewijzigd worden door met de cursus vanaf een hoek te slepen. Je kunt ook met de secundaire muisklik op de titelbalk klikken en kiezen voor Grootte aanpassen of klik AltF8 om de modus voor het wijzigen van de grootte te openen: beweeg de muiscursor in de richting waarin je het venster wilt vergroten of verkleinen.

Multitasken

elementary OS gebruikt zowel vensters als werkbladen voor multitasking.

Vensters

App-vensters kunnen overlappen op je bureaubald en verplaatst worden. Je kunt op verschillende manieren schakelen tussen geopende vensters:

• Klik of tik op het venster waarnaar je wilt overschakelen
• Klik of tik op het app-icoon in het dock
• Druk op AltTab om door vensters te bladeren

Werkbladen

Standaard openen app-vensters in je huidige werkblad. Echter, je kunt meerdere werkbladen gebruiken om je workflow te organiseren:

Om naar links of recht door je werkbladen te gaan, klik op ⌘← of ⌘→ of veeg met drie vingers over een touchpad of touch screen.

Ga gelijk naar een speciek werkblad door te drukken op ⌘1 tot en met ⌘9. Je kunt altijd naar een nieuw werkblad gaan met ⌘0.

Verplaats vensters tussen werkbladen door ze te verslepen met de Multitasking View of door de klikken op ⌘Alt← of →.

Personaliseer deze snelkoppelingen door Systeeminstellingen → Toetsenbord → Snelkoppelingen → Werkbladens.

Sommige vensters kunnen ook op volledig scherm worden weergegeven in een nieuwe werkruimte. U kunt zoals gewoonlijk tussen werkruimten schakelen en als u de app of volledig scherm sluit, keert u terug naar de vorige werkruimte.

Multitasking weergave

De Multitasking Weergave toont alle open vensters en werkbladen, zodat je tussen ze kan schakelen. Om ze te openen, selecteer Multitasking Weergave icoon in het dock, druk op ⌘↓, of veeg met drie vingers over een touchpad of touch screen.

Gebaren

elementary OS ondersteunt multi-touch gebaren op ondersteunde hardware zoals touchpads en touch screens. Standaard schakelt een drie-vinger veeggebaar naar links of rechts tussen werkbladen, terwijl een drievinger veegbeweging omhoog de Multitasking Weergave opent.

Pas gebaren aan met Systeeminstellingen → Muis & Touchpad → Gebaren.

Interactieve hoeken

Interactieve Hoeken zijn snelkoppelingen die worden geactiveerd door je cursor in de hoek van het primaire scherm te plaatsen. Je kunt Interactieve Hoeken configureren om multitasking acties te activeren, zoals het vensteroverzicht, het werkbladoverzicht en meer.

Je kunt Interactieve Hoeken aanpassen door Systeminstellingen → Desktop → Multitasking.

Meerdere Schermen

Het Paneel, Dock, en werkbladen verschijnen op het primaire beeldscherm. Ieder ander gekoppeld beeldscherm functioneert als een op zichzelfstaand workblad. Om beeldscherm te beheren en te ordenen, ga naar Systeminstellingen → Beeldschermen. Je primaire beeldscherm is gemarkeerd met een ingevulde ster () en de instellingen van elk scherm kunnen worden gewijzigd via het menu.

Apps installeren

elementary OS wordt geleverd met AppCenter, de open app store voor indie-ontwikkelaars waar je betaalt wat je kunt. Om een nieuwe app te installeren:

1. Open het AppCenter
2. Zoek rechtsboven, of blader per categorie
3. Selecteer Gratis of de voorgestelde prijs naast de app die u wilt installeren. Om een andere prijs te kiezen, selecteert u de knop ▾ en selecteert of voert u uw eigen prijs in.

Sideloaden

Sommige softwarepakketten van derden kunnen niet beschikbaar zijn in het AppCenter, vooral voor cross-platform pakketten en als ze niet voor elementary OS ontworpen zijn. Je kunt Flatpak apps sideloaden vanuit bronnen van derden zoals Flathub: download en open een .flatpakref of .flatpak bestand, en het Sideload hulprogramma zal het voor je installeren. Updates voor deze app en andere toepassingen van dezelfde bron verschijnen in het AppCenter als niet-gecureerd.

Hou er rekening mee dat gesideloade en niet-gecureerde software niet zijn beoordeeld door elementary op veiligheid en privacy.

Updaten

AppCenter bevat updates voor apps en het besturingssysteem zelf onder het tabblad Geïnstalleerd. Vergeet niet regelmatig updates te installeren om de nieuwste functies, fixes en beveiligingsverbeteringen te krijgen. Lees de Ubuntu-beveiligingsberichten voor meer informatie over beveiligingspatches.

Systeeminstellingen

elementary OS wordt geleverd met een Systeminstellingen app die je helpt de instellingen van je apparaat en gebruikersvoorkeuren te beheren. Systeminstellingen stellen je in staat om onder meer toestenbordshortcuts, beeldschermresolutie en achtergrond aan te passen.

Zoeken

Je kan specifieke instellingen vinden door in de zoekbalk aan de bovenkant van het venster te typen.

App-instellingen

Hou er rekening mee dat de Systeeminstelling alleen gelden voor systeembrede instellingen en gebruikersvoorkeuren voor elementary OS. Als een app instellingen of voorkeuren biedt, worden deze in de app zelf aangeboden .

Sneltoetsen

Sneltoetsen in elementary OS worden over het algemeen afhankelijk van de context weergegeven door tooltips wanneer je er met de muis overheen gaat of met contextmenu's wanneer je met de secundaire muisknop erop klikt.

To view an overlay of desktop keyboard shortcuts, press the ⌘ key to open the Applications Menu, start typing "Shortcuts", and select the first entry in the Applications category.

Daarnaast koppel je het snelkoppelingen-overzicht aan de toets ⌘ in Systeeminstellingen → Toetsenbord → Indeling (⌘ toetsgedrag: Snelkoppelingen-overzicht).

Sneltoetsen van het bureaublad kunnen aangepast worden met de Toetsenbordinstellingen... optie in het sneltoetsenoverzicht of in Systeeminstellingen → Toestenbord → Sneltoetsen.